Pusulanın İcadı, Pusula Nasıl Çalışır?

Bilim r1b 08/01/2021

pusula-yn_bulmak-custom.JPGDünyanın neresinde olursak olalım, pusula ile daima yönümüzü fazlaca kolay şekilde bulabiliriz. istersek okyanusun ortasında kalmış olalım, bu kolay aygıt ile yönümüzü bulmak birkaç saniyemizi alır. Günümüzde GPS uydular benzer biçimde fazlaca gelişmiş cihazlar olmasına karşın pusula devamlı en kolay yol olmuştur. Pusulanın üstünde neredeyse sürtünmesiz hareket edebilecek şekilde dengelenip iğnenin üstüne oturtulmuş bir manyetik ok bulunur. Bu ok üstündeki manyetizma yardımıyla dünyanın Şimal Çekim(North Magnetizm) alanına girerek daima kuzeyi gösterir.

 

compass-earth-magnet.gif

Şekilde görüldüğü benzer biçimde dünyayı fazlaca büyük bir mıknatıs benzer biçimde düşünebiliriz. Dünyanın manyetik alanı oluşum sürecinde belli bir düzene bakılırsa yönlenmiştir ve bir mıknatıs özelliği gösterir. Buna bakılırsa şimal kutbu(north pole) S, cenup kutbu(south pole) da N olarak yönlenmiştir. Burada mıknatıslarda kullanılan N ve S harfleri de şimal ve cenup kutuplarından esinlenerek verilmiştir. Pusulaki okun şimal kısmı N, olarak işaretlenmiştir ve değişik kutuplar birbirini çeker prensibinden pusulanın kuzeyi dünyanın kuzeyini çeker. Doğal olarak 8000millik çapa haiz dünyanın yüzeyinde bu çekimin hissedilebilmesi için pusula oku son aşama hafifçe ve sürtünmesiz olarak yerleştirilmiştir. Aksi halde manyetik alana bakılırsa yönlenmesi mümkün olmazdı. Dünyanın tüm ekseni süresince pusula %100 doğrulukla çalışmaz, bazı bölgelerde sapma görülür. Bu bölgeler ve ne kadar sapma olduğu detaylı haritalarda gösterilir. Pusulayı kullanırken dikkat edilcek bir husus da, çevresinde manyetik alan oluşturabilecek metal cisimlerin bulunmamasıdır. Eğer pusula çevresinde manyetik alanı dünyanın yüzeyindekinden fazla olan bir cisim var ise, pusula oku o cisme doğru yönlenir. Bu da hatalı ölçüm anlamına gelir.

Tarihçe
Pusulayı M.S 100 senesinde Çinliler buluş etti. Manyetik bir ortamda özgür bırakılan bir objenin kuzeye yöneleceği prensibinden hareketle pusulanın keşfi gerçekleşti. Fransa‘da pusuladan ilk olarak 1200’de söz edilmeye başlandı. Bunu, 1207’de İngiltere ve 1213’te İzlanda izledi. Pusulanın ilkel bir yapısı vardı o zamanlar. İlk mühim gelişmeyi gerçekleştiren Pierre de Maricourt oldu (1269). İğneyi bir mile geçirdikten sonrasında, bunu bir yanı saydam ve derecelenmiş bir kutunun içine yerleştirdi.

Pusulanın İcadı, Pusula Nasıl Çalışır?

#güney #icad #kuzey #pusula #pusulanın bulunuşu
Bir yorum bırak
Mail adresiniz kimseyle paylaşılmayacaktır.